کمبود کدام ویتامین باعث گزگز دست و پا می شود؟

کمبود کدام ویتامین باعث سوزن سوزن شدن دست و پا می شود؟ ویتامین B6

پارستزی یا خواب رفتن دست و پا می‌تواند به کمبود ویتامین B6 مربوط باشد. البته جالب است بدانید که این ویتامین حتی اگر در بدن افزایش یابد نیز این علائم ممکن است مشاهده شود. سوزن سوزن شدن پا معمولا از کف پا شروع شده و به سمت بالا می‌رود. در نوزادان کمبود ویتامین ب6 را خیلی جدی بگیرید زیرا ممکن است به تشنج منجر شود.

کمبود ویتامین B6 می‌تواند به دلیل سوء تغذیه و مصرف ناکافی این ویتامین در رژیم غذایی باشد. به ویژه افرادی که الکل زیاد مصرف می‌کنند و تحت دیالیز هستند ممکن است دچار کمبود ویتامین ب6 شوند. همچنین تداخل دارویی با داروهایی مثل هیدرالازین و ایزونیازید ممکن است عاملی برای کمبود این ویتامین باشد. با خرید قرص ویتامین B6 یا مصرف مواد غذایی حاوی این ویتامین می‌توانید کمبود ویتامین B6 در بدن را جبران نمایید.

دلایل گزگز دست و پا

از شایع‌ترین دلایل پارستزی مزمن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اختلالات عصبی مانند سندرم گیلن-باره یا مشکلات نخاعی
• عفونت‌ها‌ مانند HIV، ویروس هرپس یا کامپیلوباکتر ژژونی (باکتری روده)
• تروما یا جراحت که باعث آسیب‌دیدگی اعصاب می‌شود
• دیابت که می‌تواند به نوروپاتی محیطی منجر شود
• کمبود مواد مغذی مختلف

برای گزگز دست و پا چی بخوریم؟

شایع‌ترین علت گزگز دست و پا یا همان خواب رفتن دست و پا فشاری است که بر اعصاب آن نواحی وارد آمده. مثلا روی بازوی خود خوابیدن یا پا ها را روی هم انداختن و نشستن برای مدت طولانی می تواند باعث گزگز دست و پا شود. البته باید بدانید که همیشه هم موضوع به این سادگی نیست. بلکه گزگز دست و پا علل متعددی از جمله دیابت، کم خونی، نارسایی کلیوی، آسیب های عروقی و … ممکن است داشته باشد که با مراجعه به پزشک میتوانید به طور دقیق موضوع را بررسی نمایید. در هر حال بهتر است بدانید کمبود ویتامین و بی حسی دست و پا هم موضوعات بی ربطی نیستند. ویتامین های B1, B6, B12 و E به دلیلی تاثیری که بر عملکرد اعصاب دارند می توانند در موضوع گزگز دست و پا هم نقش مهمی ایفا کنند.

کمبود کلسیم و گزگز دست و پا؛ دو همراه همیشگی و قدیمی

یکی از اصلی‌ترین دلایل گزگز کردن و بی حسی دست و پا، کمبود کلسیم است. این ماده حیاتی در مواد غذایی مختلفی ازجمله شیر، ماست، پنیر، کشک، اسفناج، کلم بروکلی، انجیر خشک، گردو، بادام، پرتقال، لوبیا، سویا و کنجد یافت می‌شود. درصورتی‌که به پزشک مراجعه کرده‌اید و او دلیل بی حسی دست یا پای شما را کمبود کلسیم عنوان کرده است، باید مواد غذایی حاوی کلسیم را در رژیم غذایی خود قرار دهید.

بعضی از افراد، لبنیات دوست ندارند و ممکن است با مصرف لبنیات، دچار حالت تهوع شوند. برخی دیگر در جذب کلسیم از طریق مواد غذایی مشکل دارند. چنین افرادی با مصرف مداوم بهترین مولتی ویتامین می‌توانند به‌راحتی کلسیم و سایر مواد غذایی موردنیاز بدنشان را تامین کنند و از شر بی‌حسی و گزگز دست و پا رها شوند.

فقر آهن و عملکرد عصبی بدن

آهن در بسیاری از فرایندهای زیستی مهم در مغز نقش دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به انتقال اکسیژن، سنتز میلین و سنتز ناقل‌های عصبی اشاره کرد.

میلین به انتقال سریع‌تر و دقیق‌تر پیام‌های عصبی کمک می‌کند. کمبود آهن، می‌تواند باعث شود که پیام‌های عصبی آهسته یا ناقص منتقل شوند که این موضوع می‌تواند باعث بروز علائمی نظیر گزگز یا بی‌حسی شود.

از طرف دیگر، ناقل‌های عصبی نظیر دوپامین، سروتونین و نوراپی‌نفرین نیز مواد شیمیایی‌‌ای هستند که پیام‌ها را بین سلول‌های عصبی رد و بدل می‌کنند و برای عملکرد درست آن‌ها، وجود آهن ضروری است. زمانی که آهن بدن کم باشد این ناقل‌ها به درستی ساخته نمی‌شوند و در نتیجه فرد خواب‌آلودگی، بی‌حوصلگی، اختلال تمرکز و حتی گزگز را تجربه می‌کند.

راه‌ های درمان گزگز دست و پا ناشی از کم خونی

برای درمان گزگز دست و پا که ناشی از کم خونی است، ابتدا باید علت اصلی کم‌خونی شناسایی و برطرف شود؛ زیرا با درمان کم‌خونی، گزگز نیز بهبود می‌یابد. خوشبختانه، کم خونی در اکثر موارد یک مشکل کوتاه‌مدت و قابل درمان است که اغلب با اصلاح رژیم غذایی یا مصرف مکمل‌ها برطرف می‌شود. برخی از روش‌های درمانی که پزشکان برای بهبود کم‌خونی توصیه می‌کنند عبارتند از:

• مصرف مکمل‌های آهن که معمولا به صورت قرص یا کپسول عرضه می‌شوند و باید همراه با یک لیوان آب مصرف شوند. دوز دقیق مصرف این مکمل‌ها نسبت به شرایط فرد و تشخیص پزشک تعیین می‌شود.
• مکمل‌های ویتامین B۱۲ نیز در تولید گلبول‌های قرمز سالم نقش مهمی دارند و ممکن است به عنوان بخشی از درمان تجویز شوند، خصوصا اگر کم خونی ناشی از کمبود این ویتامین باشد.
• در برخی موارد، برای جبران گلبول‌های قرمز از دست رفته، به انتقال خون نیاز است.
• در موارد نادر، اگر کم‌خونی ناشی از خونریزی داخلی باشد، ممکن است انجام جراحی برای رفع منبع خونریزی ضروری باشد.

۱. شمارش کامل خون (CBC)

این آزمایش تعداد گلبول‌های قرمز، میزان هموگلوبین و درصد هماتوکریت (نسبت گلبول‌های قرمز در مقایسه با کل حجم خون) را اندازه‌گیری می‌کند. همچنین اطلاعاتی درباره گلبول‌های سفید، پلاکت‌ها، و سطح ویتامین B۱۲ و B۹ (فولات) در خون ارائه می‌دهد.

۲. اسمیر خون محیطی

زمانی که نتایج آزمایش CBC، وجود یک مشکل را نشان دهند، پزشکان آزمایش اسمیر خون محیطی را تجویز می‌کنند. در این آزمایش، گلبول‌های قرمز زیر میکروسکوپ بررسی می‌شوند تا اندازه و شکل آن‌ها به دقت ارزیابی شود.

پیشگیری از گزگز دست و پا ناشی از کم خونی

برخی از انواع کم خونی (از جمله کم خونی‌های ارثی) قابل پیشگیری نیستند. با این حال می‌توانید با گنجاندن غذاهای غنی از آهن در وعده‌های غذایی و میان وعده‌های روزانه خود، از گزگز دست و پا ناشی از کم خونی فقر آهن پیشگیری کنید. بدن معمولا آهن موجود در غذاهای حیوانی را راحت‌تر جذب می‌کند. برخی از این غذاها شامل موارد زیر هستند:

• گوشت گاو
• بوقلمون
• ماهی تن
• تخم‌مرغ
• میگو
• ران گوسفند

نکته مهم این است که این منابع حیوانی حاوی ویتامین B۱۲ نیز هستند و مصرف آن‌ها به پیشگیری از کم خونی ناشی از B۱۲ نیز کمک می‌کند. غذاهای گیاهی که حاوی آهن بالا هستند نیز شامل این مواردند:

• لوبیا
• توفو
• عدس
• ملاس
• اسفناج
• نان گندم کامل
• کره بادام‌زمینی
• برنج قهوه‌ای

هنگام مصرف منابع گیاهی آهن، بهتر است آن‌ها را با ویتامین C (مانند یک لیوان آب پرتقال) ترکیب کنید. این کار به بدن کمک می‌کند که آهن را بهتر جذب کند. همچنین از نوشیدن قهوه یا چای همراه با وعده‌های غذایی بپرهیزید، زیرا این نوشیدنی‌ها جذب آهن را برای بدن سخت‌تر می‌کنند.

کلسیم و نقش آن در پیشگیری از گزگز دست و پا

رفتگی عضلات، گیجی و عملکرد غیر طبیعی قلب شود. یکی از دلایل اصلی کمبود کلسیم، کمبود ویتامین D در بدن است، زیرا ویتامین D در جذب کلسیم نقش مهمی دارد. اختلالات کبد و کلیه و سطوح پایین هورمون پاراتیروئید نیز می‌توانند به کمبود کلسیم منجر شوند. مصرف لبنیات و توجه به سطح ویتامین D از طریق آزمایش خون توصیه می‌شود.

نقش منیزیم در پیشگیری از گزگز دست و پا

منیزیم در تنظیم سطوح کلسیم و پتاسیم در بدن نقش دارد و کمبود آن می‌تواند به سوزن سوزن شدن دست و پا، ضعف، گرفتگی عضلات و ریتم غیر طبیعی قلب منجر شود. علل کمبود منیزیم شامل مصرف زیاد الکل، اسهال مزمن و برخی داروها است. منابع طبیعی منیزیم شامل سبزیجات برگ‌دار تیره مانند اسفناج هستند.

تأثیر کمبود مس بر سلامت اعصاب و عضلات

کمبود مس می‌تواند به گزگز دست و پا و مشکلات حرکتی منجر شود. عواملی مانند مصرف بیش از حد زینک و جراحی‌های معده می‌توانند به کمبود مس کمک کنند. برای درمان کمبود مس، استفاده از مولتی‌ویتامین‌های حاوی مس توصیه می‌شود.

دیگر علل خواب رفتن دست و پا

پارستزی می‌تواند به دلایلی غیر از کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی رخ دهد، مانند فشار یا آسیب به اعصاب، اختلالات عصبی مثل سندرم گیلن باره، عفونت‌ها مانند HIV، تروما و دیابت که به نوروپاتی محیطی منجر می‌شود.

جمع‌بندی “بهترین زمان مصرف ویتامین ها برا درمان گزگ دست و پا”

اگر از گزگز دست و پا رنج میبرید، راهنمای زیر را که برای بهترین زمان مصرف ویتامین ها برای از بین بردن گزگز دست و پا میباشد را دوبار بخوانید.

• ویتامین B6 و B12: صبح‌ها به همراه صبحانه. این ویتامین‌ها انرژی بخش بوده و بهتر است در ابتدای روز مصرف شوند.
• ویتامین E: با وعده‌های غذایی حاوی چربی، مثلاً ناهار یا شام. این ویتامین در حضور چربی بهتر جذب می‌شود.
• بیوتین (B7): مصرف در زمان صبحانه یا ناهار. این ویتامین به حفظ سلامت پوست و مو کمک می‌کند.
• کلسیم و منیزیم: ترجیحاً در شب، زیرا به آرامش و خواب بهتر کمک می‌کنند.

نکته مهم: مصرف منظم ویتامین‌ها و مواد معدنی، به همراه یک رژیم غذایی متعادل و سرشار از مواد مغذی، کلید درمان گزگز دست و پا است. همیشه قبل از شروع هرگونه مکمل یا تغییر در رژیم غذایی، با یک متخصص سلامت مشورت کنید.